جنگنده کوثر؛ نماد اقتدار و پیشرفت صنعت هوایی ایران

جنگنده کوثر به‌عنوان اولین جنگندهٔ کشور، به طور کاملا بومی طراحی و ساخته شده است و ایران را در زمره معدود کشورهای دارای فن‌آوری طراحی و ساخت هواپیمای جنگنده با سامانه‌های اویونیک و کنترل آتش نسل 4 قرار داده است. هدف از توسعهٔ کوثر افزایش توان رزمی و خودکفایی در صنعت هوایی کشور عنوان شده است.
این هواپیما به دو نوع تک کابین و دو کابین قابل تبدیل خواهد بود که نوع دوکابینه علاوه بر قابلیت رزمی، برای آموزش خلبانان در مرحله پیشرفته کاربرد دارد.
نیروی هوایی ارتش در تهران و سازمان صنایع دفاع در اصفهان به طور مشترک خط تولید جنگنده‌های کوثر را مدیریت می‌کنند.
در ادامه به معرفی مشخصات این جنگنده میپردازیم، برای آشنایی بیشتر با جنگنده‌های ایران و جهان به صفحه لینک شده مراجعه کنید.

تاریخچه توسعه و معرفی

جنگنده کوثر برای نخستین بار در ۳۰ مرداد ۱۳۹۷ با حضور مقامات ارشد کشور رونمایی شد و به‌عنوان پروژهٔ بومی اعلام گردید.
در آبان ۱۳۹۷ خط تولید این جنگنده در شرکت صنایع هواپیماسازی ایران (هسا) افتتاح شد تا گامی مهم در جهت کاهش وابستگی به واردات قطعات و تجهیز نیروی هوایی ایران برداشته شود.
توسعهٔ کوثر ادامهٔ مسیر پروژه‌های قبلی مانند هواپیماهای آذرخش و صاعقه است که بر پایهٔ F-5 طراحی و به‌روزرسانی شده‌اند.

مشخصات فنی جنگنده کوثر

در ادامه به برخی از مهم‌ترین مشخصات این جنگنده اشاره می‌کنیم:

طراحی و ساخت

جنگنده کوثر بر اساس فریم هواپیمای Northrop F-5 طراحی شده و مجهز به سیستم‌های اویونیک نسل چهارم، نمایشگرهای دیجیتال، HUD و سیستم کنترل آتش پیشرفته است.
این هواپیما در نسخه‌های تک‌سرنشینه و دو‌سرنشینه تولید می‌شود و توانایی استفاده در نقش‌های آموزشی و عملیاتی را داراست.

ابعاد و وزن

بر اساس داده‌های موجود، طول این جنگنده حدود 12.4 متر، دهانهٔ بال آن نزدیک به 10.97 متر و ارتفاع آن حدود 3.5 متر است.
وزن خالی هواپیما در حدود ۲٬۴۲۵ کیلوگرم و وزن بیشینهٔ برخاست تا ۶٬۱۷۷ کیلوگرم گزارش شده است.

پیشرانه و عملکرد

کوثر مجهز به دو موتور توربوفن J90 با رانش تقریبی ۲۲۶۸ کیلوگرم (۵٬۰۰۰ پوند) است که امکان رسیدن به سرعت بیشینهٔ حدود ۱۵۰۰ کیلومتر بر ساعت را فراهم می‌کند.
سقف عملیاتی این هواپیما بیش از ۱۵٬۰۰۰ متر و برد پروازی آن حدود ۲٬۲۰۰ کیلومتر بدون سوخت‌گیری می‌باشد.

اویونیک و سیستم‌ها

کوثر دارای سامانه‌های پیشرفتهٔ اویونیک، شبکه‌های داده دیجیتال، نمایشگرهای چندمنظوره و HUD است که امکان رصد بهتر محیط، هدف‌گیری دقیق و مدیریت تسلیحات را ایجاد می‌کند.

تسلیحات و توان رزمی

جنگندهٔ کوثر دارای هفت محل نصب تسلیحات (hardpoints) با ظرفیت حمل تا حدود ۳۲۰۰ کیلوگرم مهمات است و می‌تواند انواع موشک‌های هوا به هوا، بمب‌های دورایستا و مهمات دیگر را حمل کند.
سامانه کنترل آتش و رادار چندمنظوره این هواپیما برای درگیری با اهداف هوایی و زمینی طراحی شده است.

وضعیت عملیاتی

بر اساس اعلام وزارت دفاع ایران، چند فروند از هواپیماهای کوثر به نیروی هوایی تحویل داده شده و برخی نسخه‌ها برای آموزش و پشتیبانی هوایی مورد استفاده قرار می‌گیرند.
این هواپیما بیش از اینکه یک جنگندهٔ سنگین رزمی باشد، بیشتر به‌عنوان پلتفرم آموزشی و پشتیبانی هوایی کوتاه‌برد و تمرینی برای خلبانان نسل جدید تعریف شده است.

برخی سیستم‌های تولید شده بومی بکار رفته در جنگنده ایرانی کوثر

• هشدار دهنده راداری RWR
• نمایشگر دیجیتال موتورها ECI
• نمایشگر سربالا HUDD
• کنترل پنل تلفیقی ICP
• پردازشگر مدیریت مهمات SMP
• کامپیوتر مرکزی تسلیح WMC
• سیستم تشخیص دوست از دشمن IFF
• پردازش اطلاعات هوا ADC
• سیستم ناوبری تاکتیکی TACAN
• رادار ارتفاع سنج موج پیوسته R-ALT
• نمایشگر نقشه دیجیتال DMG
• سیستم ناوبری تلفیقی INS/GPS
• سیستم پرتابگر چف و فلر CFD
• کامپیوتر مرکزی اویونیک AMC

جمع‌بندی

جنگنده کوثر نمونه‌ای از تلاش‌های ایران برای توسعهٔ هواپیمای جنگنده با استفاده از توان مهندسی داخلی در شرایط تحریم است. این هواپیما با بهره‌گیری از سیستم‌های اویونیک مدرن، نمایشگرهای دیجیتال و ظرفیت مناسب حمل تسلیحات، می‌تواند در نقش‌های آموزشی و پشتیبانی هوایی عملیاتی شود. اگرچه برخی منابع آن را نسخهٔ به‌روزشدهٔ F-5 می‌دانند، توسعهٔ کوثر نشان‌دهندهٔ پیشرفت صنعت هوایی ایران در زمینهٔ طراحی و مونتاژ جنگنده‌ها است.

گروه آسمان ایکس مشاور تخصصی طراحی و ساخت انواع سامانه های هدایت پذیر از دور (سهپاد)

منابع :

1. ویکی‌پدیا
2. خبرگزاری ایرنا
3. خبرگزاری تسنیم
4. Airforce-Technology
5. janes.com