پهپاد فطرس، بزرگترین و مدرنترین پهپاد نظامی ایران
پهپاد فطرس(fʊtros) بزرگترین پهپاد ایران است که در سال 1397 از آن رونمایی شد.
همانطور که ذکر شد، فطرس در لیست پهپادهای ایران قرار دارد و ما در این مقاله قصد داریم به معرفی مشخصات فنی و ویژگی های منحصر به فرد این پرنده عظیم الجثه ایرانی بپردازیم؛ پس در ادامه با ما همراه باشید.
آنچه در این مطلب خواهید خواند:
بزرگترین پهپاد ایران
اواخر آبان سال 1397 ،در مراسم سالگرد آزادسازی سوسنگرد که در شهر اصفهان برگزار شد، از فُطرُس که با عنوان راهبردیترین پهپاد جمهوری اسلامی ایران یاد میشود، رونمایی شد.
این مراسم با حضور سرتیپ سردار دهقان وزیر سابق دفاع و امیر سرتیپ حاتمی جانشین سابق وزیر دفاع برگزار شد.
فُطرُس نام فرشتهای است که خداوند متعال او را به یُمن میلاد باسعادت حضرت ثارالله شفا عنایت فرمود. نام فطرس را بر روی پهنپیکرترین پهپاد کشور نهادهاند.
پس از پهپاد سریر، حماسه و شاهد-129، فطرس چهارمین پهپاد با قابلیت رزمی و دومین پهپاد ارتفاع پروازی متوسط و برد بلند (MALE) معرفی شده توسط کشور است.
پهپاد فطرس
دم دوگانه، موتور و سطوح متحرک بال فطرس در این تصویر دیده میشود.
مشخصات فنی پهپاد فطرس
این پهپاد راهبردی با:
- شعاع عملیاتی تا 2000 کیلومتر،
- سقف پرواز 25000 پا
- و قابلیت 16 تا 30 ساعت پرواز مداوم،
- قادر است علاوه بر مأموریتهای شناسایی و مراقبت، با مسلح شدن به موشکهای هوا به سطح و انواع راکتها، مأموریتهای رزمی را نیز انجام دهد
- طول فطرس 9 متر
- و طول بالش 16 متر است
- پهپاد فطرس از 150 تا 250 کیلومتر بر ساعت سرعت می گیرد
ویژگی های فطرس ایرانی
پهپاد فطرس دارای تمام ویژگیهای نوعی و ظاهری یک پهپاد، مداومت پروازی بالا و سرعت متوسط در مقیاس با پهپادهای کلاس خود است که عمدتاً شامل دهانه بال زیاد (در حدود 14 تا 16 متر) با عرض (وتر) بال کم که تضمین کننده ضریب منظری بالا خواهد بود، کمترین میزان زاویه عقب برگشتگی بال، بال با نسبت ضخامت بالا که در کنار ابعاد قابل توجه آن، فضای کافی برای سوخت مورد نیاز را فراهم میکند و تعدد سطوح کنترلی برای افزایش قابلیت اطمینان است.
شکل دماغه فطرس شباهت بالایی با بخش متناظر در پهپاد حماسه دارد و تنها همین دو پهپاد ایرانی از چنین ظاهری برخوردار هستند. همچنین از نظر پیچیدگی سطوح بدنه و بال، فطرس را میتوان یکی از دو نمونه برتر کشور به شمار آورد. در واقع سطوح منحنی جلوی بدنه و نواحی اتصال بال به بدنه، مثلاً در مقایسه با پهپاد شاهد 129 گویای تلاش برای ورود به رده جدیدی از توانمندیهای ساخت است.
با توجه به اینکه این پهپاد به همراه پهپاد شاهد 129 بزرگترین نمونه های ساخته شده توسط کشورمان محسوب میشوند، برای رسیدن به کارایی پروازی بالا و عملکرد بهینه بال از سطوح متحرک متعدد (برآ افزا) در لبه فرار بال (لبه عقبی بال) استفاده شده که در شرایط مختلف پروازی با تغییر زاویه آنها عملکرد پهپاد در برخاستن، فرود و پرواز کروز بهبود مییابد.در حالی که از قراردادن سطوح متحرک افزاینده “برآ” در لبه حمله بال برای پرهیز هر چه بیشتر از افزایش وزن صرف نظر شده است.
موتور
موتور این پهپاد ساخت داخل بوده و ملخ آن از نوع دارای گام متغیر و کامپوزیتی است.
بیشتر بخوانید : انواع موتور پهپاد
ساخت داخل بودن موتور فطرس به معنی رفع یکی از گلوگاههای مهم برای تولید و عملیاتی نگهداشتن این پهپاد به تعداد لازم است.
به علاوه موتور مورد نیاز برای استفاده در یک پهپاد برد بلند و مداومت پروازی بالا که حامل حسگرهای ارزشمندی است ، باید ضمن کارایی مطلوب از نظر نسبت رانش تولیدی به وزن و مصرف ویژه سوخت از قابلیت اطمینان بالایی هم برخوردار باشد که به نظر میرسد در پهپاد فطرس این نیاز مهم حاصل شده است.
مداومت پروازی
برای هر پهپاد دوربرد و مداومت پروازی بالا رسیدن به میزان بسیار بالایی از قابلیت اطمینان لازم است خصوصاً اگر این پهپاد حامل حسگرهای ارزشمندی باشد و مأموریتهای مهمی بر عهده داشته باشد؛ بنابراین اجرای آزمایشهای کامل و سختگیرانه بر روی فطرس نویدبخش رسیدن به این عامل مهم است.
قابلیت حمل
در فطرس نیز مانند شاهد 129 تمام محموله رزمی در دو جایگاه زیر بالها حمل می شود هر چند که افزایش تعداد آنها نیز دور از دسترس نیست.
البته با توجه به ابعاد موشک مشاهده شده زیر بال فطرس امکان حمل تعداد بیشتری از آن در همین جایگاه حمل سلاح نیز وجود دارد.
سلاحهای دیگر مانند بمبهای هدایت شونده، موشکهای سبک ضد کشتی و راکتهای هوا به سطح نیز از دیگر سلاحهایی است که حمل آنها توسط فطرس قابل تصور است.
همچنین موشکهای هوا به هوا دستکم در رده موشکهای دوشپرتاب نیز در صورت افزوده شدن به تسلیحات فطرس آن را به عنوان یک ابزار مهم در کمک به پدافند هوایی کشور توانمند میسازد.
دماغه برجسته پهپاد فطرس که در پهپادهای همرده برای حمل یک سامانه خاص به کار میرود و همانطور که مدیر پروژه طراحی و ساخت پهپاد راهبردی فطرس در مصاحبه خود ابراز داشته “این پهپاد دارای آنتن ارتباط با ماهواره است” میتوان اطمینان حاصل کرد در زیر برجستگی دماغه این پهپاد یک آنتن ارتباط ماهوارهای قرار گرفته است.
این نوع آنتن ها که نمای گرافیکی آن را در تصویر مشاهده مینمایید بر یک سکوی دو درجه آزادی مستقر شدهاند که امکان چرخش آنتن را در صفحه افقی و عمودی ایجاد مینماید.
این سکوها دارای پایدارساز نیز هستند تا ارتعاشات ناشی از پرواز و یا چرخشهای خود پهپاد در جریان پرواز را خنثی نماید.
با توجه به قابلیت مشابه در پهپادهای همرده خارجی احتمالاً این پهپاد از باند Ku برای ارتباط با ماهواره استفاده میکند تا بتواند دادههای با حجم بالای خود را از مسافتهای دور ارسال نماید و ماهوارههای بعدی کشور مانند ناهید که دارای گیرنده و فرستندههای همین باند است، قاعدتاً توانایی برقراری ارتباط با فطرس را دارند.
فضای به وجود آمده در اثر برآمدگی دماغه میتواند در صورت نیاز عملیاتی به داشتن یک سکوی هوایی هشدار راداری، محل قرارگیری رادار هوایی هم باشد.
امروزه رادارهایی که در فضای دماغه فطرس قابل نصب باشند به بردهای بیش از 100 کیلومتر نیز میرسند.
همچنین رادارهای نظارت سطحی که نمونهای از آن در پهپاد حماسه دیده شد و در چندین پهپاد خارجی نیز مشاهده شده است در فضای زیر بدنه فطرس نیز میتواند مورد استفاده قرار گیرد در صورتی که محل نصب آن اشکالی برای یکی از ورودی هوای موتور که در زیر بدنه است ایجاد نکند.
توانمندی های عملیاتی پهپاد نظامی فطرس
مأموریت های قابل اجرا توسط فطرس شامل:
موارد نظامی و غیرنظامی از جمله مراقبت از مرزهای دریایی و زمینی و کنترل نوار مرزی به منظور مبارزه با قاچاق، دیدهبانی از خطوط لوله های نفتی، راه ارتباطی و مخابراتی، کنترل رفت و آمد جاده ها، مطالعات هواشناسی، دیدهبانی مناطق حادثه دیده در زلزل و آتشسوزی و سیل، محیطبانی برای حفاظت از محیط زیست، عکسبرداری جهت تهیه نقشه های جغرافیایی، ارسال فیلم و عکسهای دقیق از مواضع دشمن، هدفیابی و ارسال مختصات هدف، گردآوردی دادههای سیگنالی و جنگ الکترونیک در مدت پروار بیش از یک روزه این پهپاد است.
پهپاد فطرس دارای هدایت اتوماتیک و هدایت توسط خلبان زمینی بوده و سرعت آن 140 تا 250 کیلومتر است. بنابراین، برد عبوری پهپاد فطرس را میتوان بیش از 4000 کیلومتر محاسبه کرد.
از جمله مأموریتهای قابل واگذاری به فطرس به عنوان یک پهپاد با مداومت پروازی بالا ، نظارت الکترونیکی و جاسوسی مخابراتی و سیگنالی است کاری که امروز نمونهای از هواپیمای سی-130هرکولس با نام خفاش و نمونهای از بوئینگ-707 با نام صدف برای نهاجا انجام میدهند و با توجه به تهدیدات پیرامونی نیاز به گسترش چنین ناوگانی کاملاً محسوس است.
برای حمل انواع موشکهای هوا به زمین و راکت در این پهپاد دو جایگاه طراحی شده است.
این هواپیماها با قابلیتهای ویژه خود از دوران جنگ تحمیلی تا کنون، خدمات کلیدی در اجرای موفق مهمترین عملیاتهای هوایی کشور داشتهاند.
همچنین در مأموریتهای گشت دریایی با سامانه های الکترواپتیکی و حسگرهای دیگر خصوصاً حسگرهای غیرفعال مانند سامانه ردیابی تغییرات میدان الکترومغناطیسی زمین برای ردیابی زیردریاییها این پهپاد بسیار مفید خواهد بود.
در واقع فطرس میتواند بیش از یک روز در مسافت صدها کیلومتر دورتر از مرزهای آبی ایران برای زیرنظر داشتن تردد شناورهای سطحی و زیرسطحی (نقشی که امروز بر عهده تعداد اندکی هواپیمای P-3F اوریون و ایران-140 دریایی است) و نیز ارسال هشدار زود¬هنگام نسبت به آرایش ناوگان دشمن ایفای نقش کرده و در صورت لزوم دستکم از نظر اطلاعاتی به کمک ناوگروههای نیروی دریایی ارتش در شرق و غرب اقیانوس هند بشتابد.
پهپاد فُطرس نیز توانایی فیلمبرداری و عکسبرداری هوایی و ارسال تصاویر به صورت زنده (بیدرنگ یا Real Time) و امکان ضبط تصاویر در ایستگاه کنترل زمینی، توانایی برنامهریزی رفت و برگشت، اجرای مأموریت به صورت رایانهای با اتکا به خلبان خودکار و سامانههای ناوبری داخلی مانند GPS/INS و ارسال دائم اطلاعات پروازی را داراست.
در هفتم اردیبهشت 98، فرمانده یگان پهپادی نیروی زمینی سپاه از بکارگیری پهپاد فطرس در آینده نزدیک در این نیرو خبر داد و عنوان کرد که با جدیت در حال گذراندن آیتمها و پارامترهای مختلف پهپاد فطرس هستیم و بعد از نهایی شدن نسبت به بکارگیری آن در مناطق ماموریتی اقدام خواهد شد.
در 31 مرداد 1399 روز صنعت دفاعی که در آن جدیدترین دستاوردهای دفاعی درعرصه پهپادی در شرکت هواپیماسازی ایران (هسا) در اصفهان رونمایی شد، در مورد پهپاد فطرس مشخص شد که نیروی زمینی سپاه اولین مشتری قطعی این پهپاد دوربرد است. بنابراین نیروی زمینی سپاه اولین مشتری رسمی بزرگترین پهپاد ایرانی بشمار میرود.
معرفی و تحلیل پهپاد RQ-4 Global Hawk
مشخصات كلی پهپاد فطرس
پهپاد فطرس در زیر هر بال خود یک بمب قائم و دو موشک ضدزره تاپ اتک را حمل میکند که مجموع آنها در هر دو بال 2 بمب قائم و 4 موشک ضدزره خواهد شد.ویژگی بارز موشکهای تاپ اتک که نام آنها نیز از آن نشأت میگیرد، حمله از قسمت فوقانی به تانکها و زرهپوشها است چراکه تانکها و خودروهای زرهی معمولا در قسمت فوقانی خود از حفاظت زرهی ضعیفتری برخوردار هستند و حمله از بالا آنها را در برابر موشکهای ضدزره آسیب پذیر خواهد کرد.
نمونه جدید فطرس
در نمایشگاه پهپادی وزارت دفاع که در مرداد 1399 به مناسبت روز صنعت دفاعی برگزار شد، یکی از مواردی که مورد توجه قرار گرفت ساخت نمونه دوم پهپاد فطرس بود.
مشخصات این پهپاد جدید به شکل زیر است:
- برد : ۲۰۰۰ کیلومتر
- حداکثر مداومت پروازی: ۳۰ ساعت
- سقف پروازی: ۲۵ هزار پا ( ۷۶۲۰ متر )
- سرعت: ۱۵۰ تا ۲۵۰ کیلومتر بر ساعت
- طول: ۹ متر
- پهنای بال: ۱۶ متر
- تسلیحات: 4 جایگاه برای حمل انواع موشکهای هوا به سطح و ضد زره
- ماموریت: رزمی و شناسایی
- طراحی و ساخت: سازمان صنایع هوایی وزارت دفاع
منابع
- http://www.mashreghnews.ir
- http://namnak.com
- https://fa.wikipedia.org
- http://aerospace1.blogfa.com
- http://irartesh.ir
- http://iranaair.persianblog.ir
- http://pictureairplane.persianblog.ir
- http://www.mehrnews.com
- http://www.farsnews.com
- http://hamshahrionline.ir
- khatabshekan.ir
- http://iriaf-airforce.blogfa.com
قدرتمند